Goed Bestuur & Toezicht 1 2026

Wat stond voor u centraal tijdens het NVTC-jaarcongres in Theater Rotterdam?

‘Het advies van de Raad voor Cultuur “Toezicht in de culturele sector: een kunst apart” dat uitkwam in september 2025, maakte duidelijk dat het toezicht in de culturele sector professioneler moet worden. Dat vraagt niet alleen iets van toezichthouders, maar óók van bestuurders en van de organisatie als geheel. De omgang met publieke middelen vereist vakmanschap, transparantie en stevige governance. In andere sectoren is dat al normaal; in cultuur staan we aan het begin. Het congres stond daarom volledig in het teken van professionaliteit én gedeelde verantwoordelijkheid.’

Welke deel van de discussie bleef u het meest bij?

‘Voorzitter van de Raad voor Cultuur Kristel Baele benoemde het scherp: toezicht werkt alleen als cultuur, gedrag en governance met elkaar in balans zijn. En dat gaat in mijn optiek verder dan de rvt: het vraagt een bestuurder die haar of zijn rol begrijpt, net als die van de rvt, én een organisatie die zorgt voor goede ondersteuning. De driehoek rvt-bestuurder-secretariaat zijn communicerende vaten; als één kant verzwakt, wankelt het geheel. Een goede secretaris is essentieel voor structuur, kwaliteit en het juiste proces van besluitvorming en koers van de organisatie.’

Waar schuurt het meest tussen theorie en praktijk?

‘Veel culturele instellingen willen professionaliseren, maar missen middelen, tijd of expertise. De aanbevelingen van de Raad voor Cultuur zijn waardevol, maar vergen soms meer capaciteit dan kleine instellingen hebben. Juist daarom is begeleiding en maatwerk nodig. NVTC positioneert zich als platform om dat gat te helpen dichten, zodat ook kleinere organisaties de tools krijgen om hun governance op orde te brengen en houden.’

Hoe gaan jullie om met die verschillen tussen grote en kleine culturele instellingen?

‘Niet elke organisatie heeft dezelfde behoefte. Een grote schouwburg werkt anders dan een klein gezelschap dat draait op vrijwilligers. NVTC kiest voor een gedifferentieerd aanbod, maar bewaakt één principe: de dialoog tussen grote en kleine spelers is waardevol.’

Welke inzichten uit de panelgesprekken neemt NVTC rechtstreeks mee naar de agenda van 2026?

‘Drie punten hebben blijvende impact: good governance door educatie én rolvastheid, een diversiteit aan perspectieven voor het goede gesprek en sociale veiligheid als integraal onderdeel van toezicht en bestuur. Maar het allerbelangrijkste inzicht is dit: goed toezicht gaat uiteindelijk om het goede gesprek. De dialoog moet eerlijk, open en mag soms spannend zijn. Vitale spanning opzoeken is gezond; het houdt bestuur en toezicht scherp en dienstbaar aan de organisatie.’

Welke governancepraktijk uit andere sectoren zou cultuur morgen al mogen overnemen?

‘Twee lessen springen eruit: de combinatie van zelfregulatie en (wettelijke) borging zoals in volkshuisvesting, zorg en onderwijs, en normerende beroepsverenigingen voor toezichthouders. Daarnaast kunnen we leren van sectoren waar bestuurders en toezichthouders goed weten wat elkaars rol wel en niet is – en waar de secretaris het proces helpt bewaken.’

Wat kan cultuurtoezicht verder leren van andere domeinen?

‘Scholing, een doorleefde governancecode en een heldere toezichtvisie. Te veel culturele instellingen weten nog niet expliciet: waar staan we als bestuur en toezicht samen voor? Dit helpt ook om het goede gesprek te voeren.’

De NVTC heeft een kwartiermaker aangesteld. Wat betekent dit voor 2026?

‘We versnellen in onze ontwikkeling. De kwartiermaker helpt ons te groeien: in leden, in professionaliteit en richting een toekomstig NVTC-bureau. Dit is pionieren, met energie én soms groeipijn, maar het brengt de vereniging naar een volgende fase.’

Hoe ondersteunt NVTC toezichthouders bij dilemma’s die in 2025 naar voren kwamen?

‘We zetten in op intervisie, een laagdrempelige helpdeskfunctie, thematische werkgroepen en regionale bijeenkomsten. Maar uiteindelijk blijft het belangrijkste instrument: het gesprek. De rvt moet zich ontwikkelen tot een critical friend van de bestuurder: scherp, eerlijk, als klankbord, adviserend en richtinggevend – zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten.’

Hoe bouwt NVTC verder aan haar rol als kennis- en netwerkplatform?

‘Door samenwerking met brancheorganisaties, ledenbijeenkomsten in huis, expertsessies en een groeiende digitale kennisbank.’

Waar werkt NVTC de komende twee jaar concreet naartoe?

‘NVTC wil hét platform worden voor toezichthouders in de culturele sector. We willen dat toezichthouders met vertrouwen, deskundigheid én moed hun rol kunnen vervullen en het gesprek op governance niveau in de sector verder professionaliseert. Goed toezicht betekent: samen leren, verantwoordelijkheid nemen en vitaal blijven als organisatie.’

Jurenne Hooi

Jurenne Hooi is bestuurder, toezichthouder en zelfstandig adviseur met ruime ervaring op het terrein van governance, sociaal-maatschappelijke vraagstukken en organisatieontwikkeling. Zij werkte jarenlang in leidinggevende functies binnen het sociaal domein en adviseert bestuurders en toezichthouders over goed bestuur, toezicht, complementaire boardrooms en maatschappelijke impact. Als voorzitter van de Nederlandse Vereniging Toezicht Cultuur (NVTC) zet zij zich in voor de versterking en professionalisering van toezicht binnen de culturele sector.